|
24 Ekim 2003 Tarihli Resmi
Gazete
Sayı: 25269
Kabul Tarihi: 09.10.2003
Kanun No:4982
Bilgi Edinme Hakkı Kanunu
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1. - Bu Kanunun amacı;
demokratik ve şeffaf yönetimin gereği olan eşitlik, tarafsızlık ve
açıklık ilkelerine uygun olarak kişilerin bilgi edinme hakkını
kullanmalarına ilişkin esas ve usulleri düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2. - Bu Kanun; kamu kurum
ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının
faaliyetlerinde uygulanır.
1.11.1984 tarihli ve 3 071 sayılı
Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun hükümleri saklıdır.
Tanımlar
MADDE 3. - Bu Kanunda geçen;
a) Kurum ve kuruluş: Bu Kanunun 2
nci maddesinde geçen ve kapsama dahil olan bilgi edinme başvurusu
yapılacak bütün makam ve mercileri,
b) Başvuru sahibi: Bu Kanun
kapsamında bilgi edinme hakkını kullanarak kurum ve kuruluşlara
başvuran gerçek ve tüzel kişileri,
c) Bilgi: Kurum ve kuruluşların
sahip oldukları kayıtlarda yer alan bu Kanun kapsamındaki her türlü
veriyi,
d) Belge: Kurum ve kuru luşların
sahip oldukları bu Kanun kapsamındaki yazılı, basılı veya çoğaltılmış
dosya, evrak, kitap, dergi, broşür, etüt, mektup, program, talimat,
kroki, plân, film, fotoğraf, teyp ve video kaseti, harita, elektronik
ortamda kaydedilen her türlü bilgi, ha b er ve veri taşıyıcılarını,
e) Bilgi veya belgeye erişim:
İstenen bilgi veya belgenin niteliğine göre, kurum ve kuruluşlarca,
başvuru sahibine söz konusu bilgi veya belgenin bir kopyasının
verilmesini, kopya verilmesinin mümkün olmadığı hâllerde, başvuru
sahibinin bilgi veya belgenin aslını inceleyerek not almasına veya
içeriğini görmesine veya işitmesine izin verilmesini,
f) Kurul: Bilgi Edinme
Değerlendirme Kurulunu,
İfade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Bilgi Edinme Hakkı ve Bilgi Verme
Yükümlülüğü
Bilgi edinme hakkı
MADDE 4. - Herkes bilgi edinme
hakkına sahiptir.
Türkiye'de ikamet eden yabancılar ile
Türkiye'de faaliyette bulunan yabancı tüzel kişiler, isteyecekleri
bilgi kendileriyle veya faaliyet alanlarıyla ilgili olmak kaydıyla ve
karşılıklılık ilkesi çerçevesinde, bu Kanun hükümlerinden
yararlanırlar.
Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası
sözleşmelerden doğan hak ve yükümlülükleri saklıdır.
Bilgi verme yükümlülüğü
MADDE 5. - Kurum ve kuruluşlar,
bu Kanunda yer alan istisnalar dışındaki her türlü bilgi veya belgeyi
başvuranların yararlanmasına sunmak ve bilgi edinme başvurularını
etkin, süratli ve doğru sonuçlandırmak üzere, gerekli idarî ve teknik
tedbirleri almakla yükümlüdürler.
Bu Kanun yürürlüğe girdiği tarihten
itibaren diğer kanunların bu Kanuna aykırı hükümleri uygulanmaz.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Bilgi Edinme Başvurusu
Başvuru usulü
MADDE 6. - Bilgi edinme
başvurusu, başvuru sahibinin adı ve soyadı, imzası, oturma yeri veya
iş adresini, başvuru sahibi tüzel kişi ise tüzel kişinin unvanı ve
adresi ile yetkili kişinin imzasını ve yetki belgesini içeren dilekçe
ile istenen bilgi veya belgenin bulunduğu kurum veya kuruluşa yapılır.
Bu başvuru, kişinin kimliğinin ve imzasının veya yazının kimden neşet
ettiğinin tespitine yarayacak başka bilgilerin yasal olarak
belirlenebilir olması kaydıyla elektronik ortamda veya diğer iletişim
araçlarıyla da yapılabilir.
Dilekçede, istenen bilgi veya belgeler
açıkça belirtilir.
İstenecek bilgi veya belgenin niteliği
MADDE 7. - Bilgi edinme
başvurusu, başvurulan kurum ve kuruluşların ellerinde bulunan veya
görevleri gereği bulunması gereken bilgi veya belgelere ilişkin
olmalıdır.
Kurum ve kuruluşlar, ayrı veya özel bir
çalışma, araştırma, inceleme ya da analiz neticesinde
oluşturulabilecek türden bir bilgi veya belge için yapılacak
başvurulara olumsuz cevap verebilirler.
İstenen bilgi veya belge, başvurulan
kurum ve kuruluştan başka bir yerde bulunuyorsa, başvuru dilekçesi bu
kurum ve kuruluşa gönderilir ve durum ilgiliye yazılı olarak
bildirilir.
Yayımlanmış veya kamuya açıklanmış bilgi
veya belgeler
MADDE 8. - Kurum ve kuruluşlarca
yayımlanmış veya yayın, broşür, ilân ve benzeri yollarla kamuya
açıklanmış bilgi veya belgeler, bilgi edinme başvurularına konu
olamaz. Ancak, yayımlanmış veya kamuya açıklanmış bilgi veya
belgelerin ne şekilde, ne zaman ve nerede yayımlandığı veya
açıklandığı başvurana bildirilir.
Gizli bilgileri ayırarak bilgi veya
belge verme
MADDE 9. - İstenen bilgi veya
belgelerde, gizlilik dereceli veya açıklanması yasaklanan bilgiler ile
açıklanabilir nitelikte olanlar birlikte bulunuyor ve bunlar
birbirlerinden ayrılabiliyorsa, söz konusu bilgi veya belge, gizlilik
dereceli veya açıklanması yasaklanan bilgiler çıkarıldıktan sonra
başvuranın bilgisine sunulur. Ayırma gerekçesi başvurana yazılı olarak
bildirilir.
Bilgi veya belgeye erişim
MADDE 10. - Kurum ve kuruluşlar,
başvuru sahibine istenen belgenin onaylı bir kopyasını verirler.
Bilgi veya belgenin niteliği gereği kopyasının verilmesinin mümkün
olmadığı veya kopya çıkarılmasının aslına zarar vereceği hâllerde,
kurum ve kuruluşlar ilgilinin;
a) Yazılı veya basılı belgeler
için, söz konusu belgenin aslını incelemesi ve not alabilmesini,
b) Ses kaydı şeklindeki bilgi
veya belgelerde bunları dinleyebilmesini,
c) Görüntü kaydı şeklindeki bilgi
veya belgelerde bunları izleyebilmesini,
Sağlarlar.
Bilgi veya belgenin yukarıda
belirtilenlerden farklı bir şekilde elde edilmesi mümkün ise, belgeye
zarar vermemek koşuluyla bu olanak sağlanır.
Başvurunun yapıldığı kurum ve kuruluş,
erişimine olanak sağladığı bilgi veya belgeler için başvuru sahibinden
erişimin gerektirdiği maliyet tutarı kadar bir ücreti bütçeye gelir
kaydedilmek üzere tahsil edebilir.
Bilgi veya belgeye erişim süreleri
MADDE 11.- Kurum ve kuruluşlar,
başvuru üzerine istenen bilgi veya belgeye erişimi onbeş iş günü
içinde sağlarlar. Ancak istenen bilgi veya belgenin, başvurulan kurum
ve kuruluş içindeki başka bir birimden sağlanması; başvuru ile ilgili
olarak bir başka kurum ve kuruluşun görüşünün alınmasının gerekmesi
veya baş v uru içeriğinin birden fazla kurum ve kuruluşu
ilgilendirmesi durumlarında bilgi veya belgeye erişim otuz iş günü
içinde sağlanır. Bu durumda, sürenin uzatılması ve bunun gerekçesi
başvuru sahibine yazılı olarak ve onbeş iş günlük sürenin bitiminden
önce bildirilir.
10 uncu maddede belirtilen bilgi veya
belgelere erişim için gereken maliyet tutarının idare tarafından
başvuru sahibine bildirilmesiyle onbeş iş günlük süre kesilir. Başvuru
sahibi onbeş iş günü içinde ücreti ödemezse talebinden vazgeçmiş
sayılır.
Başvuruların cevaplandırılması
MADDE 12. - Kurum ve kuruluşlar,
bilgi edinme başvurularıyla ilgili cevaplarını yazılı olarak veya
elektronik ortamda başvuru sahibine bildirirler. Başvurunun
reddedilmesi hâlinde bu kararın gerekçesi ve buna karşı başvuru
yolları belirtilir.
İtiraz usulü
MADDE 13. - Bilgi edinme istemi
16 ve 17 nci maddelerde öngörülen sebeplerle reddedilen başvuru
sahibi, yargı yoluna başvurmadan önce kararın tebliğinden itibaren
onbeş gün içinde Kurula itiraz edebilir. Kurul, bu konudaki kararını
otuz iş günü içinde verir. Kurum ve kuruluşlar, Kurulun istediği her
türlü bilgi veya belgeyi onbeş iş günü içinde vermekle yükümlüdürler.
Kurula itiraz, başvuru sahibinin idarî
yargıya başvurma süresini durdurur.
Bilgi Edinme Değerlend irme Kurulu
MADDE 14. - Bilgi edinme
başvurusuyla ilgili yapılacak itirazlar üzerine, 16 ve 17 nci
maddelerde öngörülen sebeplere dayanılarak verilen kararları incelemek
ve kurum ve kuruluşlar için bilgi edinme hakkının kullanılmasına
ilişkin olarak kararlar vermek üzere; Bilgi Edinme Değerlendirme
Kurulu oluşturulmuştur.
Kurul; birer üyesi Yargıtay ve Danıştay genel kurullarının kendi
kurumları içinden önerecekleri ikişer aday, birer üyesi ceza hukuku,
idare hukuku ve anayasa hukuku alanlarında profesör veya doçent
unvanına sahip kişiler, bir üyesi Türkiye Barolar Birliğinin baro
başkanı seçilme yeterliliğine sahip kişiler içinden göstereceği iki
aday, iki üyesi en az genel müdür düzeyinde görev yapmakta olanlar ve
bir üyesi de Adalet Bakanının önerisi ü zerine bu Bakanlıkta idarî
görevlerde çalışan hâkimler arasından Bakanlar Kurulunca seçilecek
dokuz üyeden oluşur.
Kurul üyeliğine önerilen adayların
muvafakatları aranır.
Kurul Başkanı, kurul üyelerince kendi
aralarından seçilir.
Kurul, en az ayda bi r defa veya ihtiyaç
duyulduğu her zaman Başkanın çağrısı üzerine toplanır.
Kurul üyelerinin görev süreleri dört
yıldır. Görev süresi sona erenler yeniden seçilebilirler. Görev süresi
dolmadan görevinden ayrılan üyenin yerine aynı usule göre seçilen üye,
yerine seçildiği üyenin görev süresini tamamlar. Yeni seçilen Kurul
göreve başlayıncaya kadar önceki Kurul görevine devam eder.
Kurul üyelerine 10.2.1954 tarihli ve
6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümleri saklı kalmak kaydıyla fiilen
görev yaptıkları her gün için uhdesinde kamu görevi bulunanlara
(1000), uhdesinde kamu görevi bulunmayanlara ise (2000) gösterge
rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarda
huzur hakkı ödenir. Bu ödemelerde damga vergisi hariç herhangi bir
kesinti yapılmaz.
Kurul, belirleyeceği konularda
komisyonlar ve çalışma grupları kurabilir; ayrıca gerekli gördüğü
takdirde, ilgili bakanlık ile diğer kurum ve kuruluşların ve sivil
toplum örgütlerinin temsilcilerini bilgi almak üzere toplantılarına
katılmaya davet edebilir.
Kurulun sekretarya hizmetleri
Başbakanlık tarafından yerine getirilir.
Kurulun görev ve çalışmalarına ilişkin
esas ve usuller Başbakanlıkça hazırlanarak yürürlüğe konulacak bir
yönetmelikle düzenlenir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Bilgi Edinme Hakkının Sınırları
Yargı denetimi dışında kalan işlemler
MADDE 15. - Yargı denetimi
dışında kalan idarî işlemlerden kişinin çalışma hayatını ve mesleki
onurunu etkileyecek nitelikte olanlar, bu Kanun kapsamına dahildir. Bu
şekilde sağlanan bilgi edinme hakkı işlemin yargı denetimine açılması
sonucunu doğurmaz.
Devlet sırrına ilişkin bilgi veya
belgeler
MADDE 16. - Açıklanması hâlinde
Devletin emniyetine, dış ilişkilerine, millî savunmasına ve millî
güvenliğine açıkça zarar verecek ve niteliği itibarıyla Devlet sırrı
olan gizlilik dereceli bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkı kapsamı
dışındadır.
Ülkenin ekonomik çıkarlarına ilişkin
bilgi veya belgeler
MADDE 17. - Açıklanması ya da
zamanından önce açıklanması hâlinde, ülkenin ekonomik çıkarlarına
zarar verecek veya haksız rekabet ve kazanca sebep olacak bilgi veya
belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
İstihbarata ilişkin bilgi veya belgeler
MADDE 18. - Sivil ve askerî
istihbarat birimlerinin görev ve faaliyetlerine ilişkin bilgi veya
belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
Ancak, bu bilgi ve belgeler kişilerin
çalışma hayatını ve meslek onurunu etkileyecek nitelikte ise,
istihbarata ilişkin bilgi ve belgeler bilgi edinme hakkı kapsamı
içindedir.
İdarî soruşturmaya ilişkin bilgi veya
belgeler
MADDE 19. - Kurum ve kuruluşların
yetkili birimlerince yürütülen idarî soruşturmalarla ilgili olup,
açıklanması veya zamanından önce açıklanması hâlinde;
a) Kişilerin özel hayatına açıkça
haksız müdahale sonucunu doğuracak,
b) Kişilerin veya soruşturmayı
yürüten görevlilerin hayatını ya da güvenliğini tehlikeye sokacak,
c) Soruşturmanın güvenliğini
tehlikeye düşürecek,
d) Gizli kalması gereken bilgi
kaynağının açığa çıkmasına neden olacak veya soruşturma ile ilgili
benzeri bilgi ve bilgi kaynaklarının temin edilmesini güçleştirecek,
Bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı
dışındadır.
Adlî soruşturma ve kovuşturmaya ilişkin
bilgi veya belgeler
MADDE 20. - Açıklanması veya
zamanından önce açıklanması hâlinde;
a) Suç işlenmesine yol açacak,
b) Suçların önlenmesi ve
soruşturulması ya da suçluların kanunî yollarla yakalanıp
kovuşturulmasını tehlikeye düşürecek,
c) Yargılama görevinin gereğince
yerine getirilmesini engelleyecek,
d) Hakkında dava açılmış bir
kişinin adil yargılanma hakkını ihlâl edecek,
Nitelikteki bilgi veya belgeler, bu
Kanun kapsamı dışındadır.
4.4.1929 tarihli ve 1412 sayılı Ceza
Muhakemeleri Usulü Kanunu, 18.6.1927 tarihli ve 1086 sayılı Hukuk
Usulü Muhakemeleri Kanunu, 6.1.1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari
Yargılama Usulü Kanunu ve diğer özel kanun hükümleri saklıdır.
Özel hayatın gizliliği
MADDE 21. - Kişinin izin verdiği
hâller saklı kalmak üzere, özel hayatın gizliliği kapsamında,
açıklanması hâlinde kişinin sağlık bilgileri ile özel ve aile
hayatına, şeref ve haysiyetine, meslekî ve ekonomik değerlerine haksız
müdahale oluşturacak bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkı kapsamı
dışındadır.
Kamu yararının gerektirdiği hâllerde,
kişisel bilgi veya belgeler, kurum ve kuruluşlar tarafından, ilgili
kişiye en az yedi gün önceden haber verilerek yazılı rızası alınmak
koşuluyla açıklanabilir.
Haberleşmenin gizliliği
MADDE 22. - Haberleşmenin
gizliliği esasını ihlâl edecek bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı
dışındadır.
Ticarî sır
MADDE 23. - Kanunlarda ticarî sır
olarak nitelenen bilgi veya belgeler ile, kurum ve kuruluşlar
tarafından gerçek veya tüzel kişilerden gizli kalması kaydıyla
sağlanan ticarî ve malî bilgiler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
Fikir ve sanat eserleri
MADDE 24. - Fikir ve sanat
eserlerine ilişkin olarak yapılacak bilgi edinme başvuruları hakkında
ilgili kanun hükümleri uygulanır.
Kurum içi düzenlemeler
MADDE 25. - Kurum ve
kuruluşların, kamuoyunu ilgilendirmeyen ve sadece kendi personeli ile
kurum içi uygulamalarına ilişkin düzenlemeler hakkındaki bilgi veya
belgeler, bilgi edinme hakkının kapsamı dışındadır. Ancak, söz konusu
düzenlemeden etkilenen kurum çalışanlarının bilgi edinme hakları
saklıdır.
Kurum içi görüş, bilgi notu ve tavsiyeler
MADDE 26. - Kurum ve kuruluşların
faaliyetlerini yürütmek üzere, elde ettikleri görüş, bilgi notu,
teklif ve tavsiye niteliğindeki bilgi veya belgeler, kurum ve kuruluş
tarafından aksi kararlaştırılmadıkça bilgi edinme hakkı kapsamındadır.
Bilimsel, kültürel, istatistik, teknik,
tıbbî, malî, hukukî ve benzeri uzmanlık alanlarında yasal olarak görüş
verme yükümlülüğü bulunan kişi, birim ya da kurumların görüşleri,
kurum ve kuruluşların alacakları kararlara esas teşkil etmesi kaydıyla
bilgi edinme istemlerine açıktır.
Tavsiye ve mütalaa talepleri
MADDE 27. - Tavsiye ve mütalaa
talepleri bu Kanun kapsamı dışındadır.
Gizliliği kaldırılan bilgi veya belgeler
MADDE 28. - Gizliliği kaldırılmış
olan bilgi veya belgeler, bu Kanunda belirtilen diğer istisnalar
kapsamına girmiyor ise, bilgi edinme başvurularına açık hâle gelir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Ceza hükümleri
MADDE 29. - Bu Kanunun
uygulanmasında ihmâli, kusuru veya kastı bulunan memurlar ve diğer
kamu görevlileri hakkında, işledikleri fiillerin genel hükümler
çerçevesinde ceza kovuşturması gerektirmesi hususu saklı kalmak
kaydıyla, tâbi oldukları mevzuatta yer alan disiplin cezaları
uygulanır.
Bu Kanunla erişilen bilgi ve belgeler
ticarî amaçla çoğaltılamaz ve kullanılamaz.
Rapor düzenlenmesi
MADDE 30. - Kurum ve kuruluşlar,
bir önceki yıla ait olmak üzere;
a) Kendilerine yapılan bilgi
edinme başvurularının sayısını,
b) Olumlu cevaplanarak bilgi veya
belgelere erişim sağlanan başvuru sayısını,
c) Reddedilen başvuru sayısı ve
bunların dağılımını gösterir istatistik bilgileri,
d) Gizli ya da sır niteliğindeki
bilgiler çıkarılarak ya da bu nitelikteki bilgiler ayrılarak bilgi
veya belgelere erişim sağlanan başvuru sayısını,
e) Başvurunun reddedilmesi
üzerine itiraz edilen başvuru sayısı ile bunların sonuçlarını,
Gösterir bir rapor hazırlayarak, bu
raporları her yıl Şubat ayının sonuna kadar Bilgi Edinme Değerlendirme
Kuruluna gönderirler. Bağlı, ilgili ve ilişkili kamu kurum ve
kuruluşları raporlarını bağlı, ilgili ya da ilişkili oldukları
bakanlık vasıtasıyla iletirler. Kurul, hazırlayacağı genel rapor u ,
söz konusu kurum ve kuruluşların raporları ile birlikte her yıl Nisan
ayının sonuna kadar Türkiye Büyük Millet Meclisine gönderir. Bu
raporlar takip eden iki ay içinde Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığınca kamuoyuna açıklanır.
Yönetmelik
MADDE 31. - Bu Kanunun
uygulanması ile ilgili esas ve usullerin belirlenmesine ilişkin
yönetmelik, Kanunun yayımını takip eden altı ay içinde Başbakanlık
tarafından hazırlanarak Bakanlar Kurulunca yürürlüğe konulur.
Yürürlük
MADDE 32. - Bu Kanun yayımı
tarihinden itibaren altı ay sonra yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 33. - Bu Kanun hükümlerini
Bakanlar Kurulu yürütür.
|